Bài viết thu hoạch Việt Nam Singapor

BÀI VIẾT  THU HOẠCH VỀ CHƯƠNG TRÌNH LIÊN KẾT GIÁO DỤC VIỆT NAM-SINGAPORE
NguyễnThị Bê

HT Trường THCS

I. NHỮNG NHẬN THỨC SÂU SẮC VỀ  KHÓA BỒI DƯỠNG

Được dự lớp bồi dưỡng dành cho Hiệu trưởng theo chương trình liên kết Việt Nam- Singapore năm 2010 của Sở Giáo dục đào tạo Bình Phước tổ chức, bản thân tôi cảm thấy thật tâm đắc. Khóa học khép lại nhưng những lời giảng của báo cáo viên truyền đạt vẫn còn đọng mãi trong tôi, mở ra trong tôi những tầm nhìn mới. Những nét văn hóa giáo dục ở Singapore đã dẫn tới những thay đổi thật sự cần thiết và cấp bách cho giáo dục Việt Nam về quản lý, lãnh đạo, văn hóa nhà trường.v.v.

1. Trước hết, cần điểm lại vài nét về kinh tế, giáo dụcSingapore.

Với mức GDP đạt 160 tỷ đô la Singapore trong năm 2002, quốc gia này tuy nhỏ bé về kích cỡ (581,5 km2) và dân số ( 4.553.000 dân) nhưng đã trở thành trung tâm tài chính nổi tiếng, trung tâm thương mại quan trọng trong khu vực, hải cảng sầm uất vào hạng nhất trên thế giới và là địa điểm hàng đầu cho việc đầu tư. Luôn được nhắc đến là quốc gia mẫu mực trong sạch về nạn tham nhũng, hiệu quả và ổn định về chính trị, Singapore dành được sự chú ý và công nhận từ khắp nơi trên thế giới.

Theo báo cáo hoạt động kinh doanh năm 2005 của Ngân hàng Thế giới, Singapore được xếp hạng thứ 3 trong tổng số 45 nước trên Thế giới có môi trường kinh doanh thuận lợi. Tổ chức Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) có trụ sở tại Thụy Sỹ cũng đưa Singapore vào danh sách quốc gia có nền kinh tế cạnh tranh nhất với khả năng đổi mới mạnh mẽ và nền kinh tế vĩ mô vững chắc trên thế giới. Ngay cả trong cuộc chiến chống bệnh dịch SARS gần đây, Singapore cũng được Tổ chức Y Tế Thế giới ghi nhận về những nỗ lực kiên trì và các biện pháp kịp thời của mình.

Không chỉ có một nền kinh tế ổn định mà Singapore còn có cơ sở hạ tầng và tiện lợi. Singapore nối kết với tất cả các nơi trên thế giới một cách dễ dàng qua đường biển, đường hàng không và các phương tiện viễn thông. Sân bay Quốc tế Changi phục vụ hơn 60 hãng hàng không, có đường bay đến hơn 145 thành phố trên thế giới và trong nhiều năm được bình bầu là sân bay hiện đại nhất trên thế giới. Singapore cũng trở thành quốc gia sử dụng dịch vụ viễn thông lớn nhất tại Châu Á với tỷ lệ sử dụng dịch vụ Internet là 42%. Vấn đề sở hữu nhà cửa được Nhà nước Singapore khuyến khích để cho người dân có tài sản ở trong nước. Hiện có khoảng 85% dân số Singapore sống trong các căn hộ do Nhà nước đầu tư xây dựng.Việc đi lại đến tất cả mọi nơi trong quốc gia này rất dễ dàng vì có hệ thống giao thông mặt đất rất hiệu quả và chất lượng dịch vụ cao. Với việc đưa ra hệ thống thẻ EZ, khách hàng khi mua vé chỉ cần quẹt thẻ vào hệ thống đọc tự động, hệ thống này sẽ trừ đi số tiền vé phải mua trực tiếp trên thẻ đã cho thấy nỗ lực của Chính phủ trong việc ngày càng tạo ra sự thuận tiện và nhanh chóng trong việc đi lại.

Singapore còn là một quốc gia đa văn hóa với điều kiện sống chất lượng cao.Di sản về nền văn hóa đa dạng và giàu truyền thống của đất nước này được đề cao qua việc các nhóm dân tộc khác nhau như người Hoa, Malay, Ấn Độ, và người lai Âu Á, đều sống chan hòa và đều thể hiện là người Singapore mặc dù vẫn giữ gìn tín ngưỡng, tập tục và lễ hội riêng của mình. Bên cạnh đó có khoảng hơn 90,000 người ngoại quốc đang sinh sống và làm việc tại Singapore và họ cũng đã mang theo những quan điểm và nền văn hóa độc đáo của đất nước mình để bổ sung thêm vào màu sắc và sự sống động choSingapore. Tiêu chuẩn sống cao cấp tại Singapore cũng là điều kiện đảm bảo cho học sinh các nước đến đây học tập. Trong một cuộc khảo sát do Tạp chí Economist đưa ra vào tháng 3/2002 cho thấy chất lượng sống tại Singapore còn vượt hơn cả hai thành phố Luân Đôn và New York dựa trên tiêu chuẩn đánh giá trên 39 lĩnh vực bao gồm ổn định chính trị, tự do cá nhân, ô nhiễm môi trường, chất lượng chăm sóc y tế, trường học, nhà hàng và nhà hát.
Nhìn trên bản đồ thế giới Singapore chỉ là một chấm nhỏ, nhưng đảo quốc này lại tỏa sáng với sự quyến rũ và vô vàn các hoạt động tại đây. Đi ăn tại nhà hàng và mua sắm là những hoạt động phổ biến của người dân Singapore. Không cần phải nói đến nhiều vì nơi đây có vô vàn các món ăn ngon cũng như vô số các cửa hàng cửa hiệu tại trung tâm thành phố cũng như ở ngoại ô. Thêm vào đó là môi trường nghệ thuật văn hóa sống động, đặc biệt với việc khai trương khối nhà hát Esplanade trên vịnh mang đặc điểm nghệ thuật của mọi nền văn hóa trên thế giới. Các khu dân tộc thiểu số như Tiểu ấn, khu phố Tàu, Làng Malay đã tạo ra nét độc đáo của nền văn hóa và lịch sử Singapore. Nhiều sự kiện hào hứng, sôi nổi như chương trình Mua sắm Đại hạ giá Singapore, Lễ hội Nghệ thuật Singapore, Lễ hội Đèn lồng và rất nhiều lễ hội khác nữa đã tạo cho Singapore trở thành nơi “ có nhiều sự kiện nhất” xảy ra. Về địa lý, Singapore nằm ở vị trí chiến lược của trung tâm Châu Á và có thể trở thành trung tâm khám phá khu vực Đông Nam Á.

Sự nghiệp giáo dục được xem là yếu tố then chốt cho sự tăng trưởng và phát triển của đất nước Singapore, nhất là kể từ năm 1965, khi quốc gia này trở thành một nước cộng hòa độc lập. Bước vào thế kỷ 21, khi nền kinh tế tri thức là động lực chính cho toàn cộng đồng thì giáo dục lại càng quan trọng hơn trong việc định hình cho tương lai của một quốc gia. Đồng thời thông qua giáo dục, mỗi cá nhân có thể nhận biết tiềm năng của mình để góp phần mang lại lợi ích cho cộng đồng, cho đất nước và hướng tới một cuộc sống cá nhân  đầy đủ.
Có thể nói Singapore - Trung tâm của nền giáo dục tiên tiến, một trường học có tính toàn cầu.
              Trải qua bao nhiêu năm, Singapore thừa hưởng và phát triển từ hệ thống giáo dục lâu đời của Anh quốc, trong đó nền giáo dục được thiết lập nhằm đáp ứng nhu cầu của mọi cá nhân và tìm kiếm nuôi dưỡng tài năng. Thế mạnh của hệ thống giáo dụcSingapore nằm trong chính sách song ngữ tiếng Anh và tiếng Malay, hay Quan thoại, hay Tamil và một chương trình giảng dạy phong phú, trong đó sự sáng tạo và tính liên kết giữ vai trò chủ đạo. Tất cả mọi người đòi hỏi phải có những kỹ năng cùng với khả năng tương xứng để tồn tại trong những môi trường có tính cạnh tranh cao và trang bị cho một tương lai sáng lạn hơn.
                Hệ thống các trường công lập của Singapore vốn có danh tiếng nổi bật về chất lượng giảng dạy và học tập, thể hiện qua các nghiên cứu so sánh mang tính quốc tế như nghiên cứu về Khoa học và Toán Quốc tế (TIMSS) lần thứ ba chẳng hạn cho thấy đa số sinh viên các trường Singapore đã đạt vượt mức trung bình của thế giới về toán và khoa học. Sinh viên của Singapore cũng đạt thành tích xuất sắc trong các kỳ thi ví dụ như Cuộc thi Vô địch Hùng biện Quốc tế bằng tiếng Anh và các kỳ thi Olympic Quốc tế về toán, vật lý, hoá học, và sinh học, vượt qua các học sinh đến từ nhiều nước khác nhau để dành các giải thưởng và danh hiệu hàng đầu.

Ở bậc đại học, ngoài 3 trường đại học quốc gia nổi tiếng, Singapore còn thu hút sự chú ý của 10 trường đại học hàng đầu thế giới có mối liên kết chặt chẽ với các ngành công nghiệp đến thành lập các trung tâm giáo dục và nghiên cứu hoàn hảo tại đây. Trong số đó có các trường được nhiều người biết đến như trường đại học hàng đầu của Pháp INSEAD, Viện công nghệ Massachussetts (MIT), và các trường đào tạo kinh doanh nổi tiếng ở Mỹ như trường Cao học Kinh doanh của Đại học Chicago.

Ngay cả sau khi tốt nghiệp và đi làm, học viên cũng có vô số cơ hội để tiếp tục học. Các khóa đào tạo chuyên ngành và nâng cao tay nghề được rất nhiều người theo học. Các cuộc hội thảo chuyên ngành cũng trở nên rất phổ biến với sự hiện diện của nhà quản lý hàng đầu như Michael Porter hay các bài giảng do các chuyên gia thỉnh giảng đảm trách.
             Với sự góp mặt của các trường đại học quốc tế nổi tiếng, một hệ thống giáo dục đào tạo chất lượng cao và nghiêm túc ở một quốc gia luôn chú trọng đầu tư vào lĩnh vực giáo dục, tất cả mang đến cho học sinh trong nước cũng như du học sinh quốc tế một chương trình giáo dục đào tạo hoàn hảo và phong phú.

Đạt được những kết quả vượt bậc và đáng kinh ngạc như thế phải nhờ đến chính sách quản lý giáo dục nghiêm ngặt, ưu việt củaSingapore. Mô hình giáo dục này rất đáng để Việt Nam học tập, noi theo.

2. Chương trình bồi dưỡng Hiệu trưởng trường Phổ thông theo hình thức liên kết Việt Nam- Singaopore được xây dựng dựa trên sự tiếp cận mô hình quản lý ưu việt được phát triển từ năm 2000 ở châu Âu (EFQM) và mô hình trường học ưu việt (SEM) và chương trình đào tạo các nhà lãnh đạo giáo dục quốc tế của Singapore. Mục tiêu của chương trình bồi dưỡng là nhằm phát triển năng lực của Hiệu trưởng trường Phổ thông Việt nam về lãnh đạo và quản lý nhà trường trong môi trường có nhiều thay đổi, đổi mới cách suy nghĩ và hành động, phát huy những giá trị nhà trường và bản thân cho sự phát triển của nhà trường, đào tạo học sinh trở thành những công dân có phẩm chất và năng lực, thực hiện đổi mới, phát triển đất nước trong thế kỉ 21.

Chương trình bồi dưỡng gồm 8 chuyên đề;

-         Đổi mới lãnh đạo và quản lý ở trường phổ thông

-         Lãnh đạo và quản lý sự thay đổi ở trường phổ thông

-         Văn hóa nhà trường

-         Lập kế họach chiến lược trường phổ thông

-         Lãnh đạo phát triển đội ngũ trường phổ thông

-         Huy động nguồn lực phát triển trường phổ thông

-         Lãnh đạo và quản lý phát triển giáo dục toàn diện học sinh phổ thông

-         Ứng dụng CNTT trong quản lý trường phổ thông

-         Nghiên cứu thực tế.

             Hầu hết chúng tôi đều là những Hiệu trưởng, Hiệu phó đã được học qua lớp bồi dưỡng về quản lý, hỗ trợ phát triển kĩ năng quản lý ở các khóa bồi dưỡng khác. Tuy nhiên, năng lực và tư duy quản lý vẫn còn nhiều hạn chế do điều kiện làm việc, môi trường, tuổi tác không đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của công tác quản lý. Vì vậy, khi tham gia khóa bồi dưỡng, tập huấn, chúng tôi nhận thức được nhiều vấn đề. Nội dung và phương pháp thực hiện chương trình phù hợp với đặc điểm thực tiễn và tình huống giáo dục của Bình Phước nói riêng và Việt Nam nói chung, đồng thời, ở mỗi bài học, các Thầy đều đưa ra những dẫn chứng cụ thể, xác thực nhằm phân tích, minh họa cho hệ thống luận điểm, nhờ đó mà chúng tôi rất dễ dàng tiếp thu. Chương trình chủ yếu tập trung trang bị cho Hiệu trưởng chúng tôi những đổi mới về tư duy lãnh đạo, quản lý các lĩnh vực hoạt động chủ yếu của nhà trường khi môi trường có nhiều thay đổi, nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN, quá trình toàn cầu hóa, hội nhập hóa đang diễn ra mạnh mẽ.

             Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đang phát triển với những bước tiến nhảy vọt nhằm đưa thế giới chuyển từ kỉ nguyên công nghiệp sang kỉ nguyên thông tin và phát triển kinh tế tri thức. Bên cạnh đó, vấn đề toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế vừa tạo ra quá trình hợp tác để phát triển và vừa là quá trình đấu tranh gay gắt của các nước đang phát triển để bảo vệ lợi ích quốc gia, bảo tồn bản sắc văn hóa và truyền thống của các dân tộc. Những xu thế chung nêu trên đã tạo ra những yêu cầu mới và tạo ra sự biến đổi nhanh chóng, sâu sắc đến tất cả các lĩnh vực hoạt động xã hội toàn cầu, trong đó có giáo dục. Những yêu cầu về kinh tế- xã hội toàn cầu đó đã dẫn tới yêu cầu cấpbách: phải có một lực lượng lao động mới đạt đến hình mẫu về nhân cách đồng thời phải có sự đổi mới một cách toàn diện về các mặt nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục.

              Giáo dục giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng và phát triển nhân cách người lao động không những cho mỗi cộng đồng, cho từng quốc gia mà còn cả trên bình diện quốc tế. Để có được những mẫu hình nhân cách đáp ứng được yêu cầu và những biến đổi của xã hội hiện nay thì giáo dục phải được đổi mới và nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục. Trong đó, quản lý giáo dục và quản lý nhà trường đóng vai trò định hướng, là một trong những yếu tố mang tính đột phá. Vì vậy, đổi mới lãnh đạo và quản lý giáo dục nói chung và nhà trường nói riêng (trong đó có nhà trường phổ thông) là một tất yếu khách quan, đồng thời cũng là nhu cầu cấp thiết của xã hội, đặc biệt trong hoàn cảnh đất nước đang gia nhập WTO.

             Đảng và nhà nước ta nhận thức rõ tính tất yếu và sự cần thiết phải đổi mới giáo dục, từ đó đã đưa ra những chỉ đạo và mục tiêu , giải pháp  triển giáo dục đến năm 2020. Mục tiêu giáo dục đến năm 2020 là làm sao xây dựng được một nền giáo dục tiên tiến, mang đậm bản sắc dân tộc, làm nền tảng cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển bền vững của đất nước; thích ứng với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; tạo cơ hội học tập cho mọi người và có khả năng hội nhập với nền giáo dục thế giới; đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cho đất nước bao gồm những người lao động Việt nam có phẩm chất đạo đức, kiến thức và kĩ năng nghề nghiệp của thời đại, có năng lực tư duy độc lập, sáng tạo, có ý thức làm chủ và tinh thần trách nhiệm. Bên cạnh đó, phải nâng cao vị trí của Việt Nam trong bảng xếp hạng thế giới, đến năm 2020, số năm đi học bình quân của Việt Nam là khoảng 13, chỉ số giáo dục Việt Nam (EI) đạt mức 0,900, chỉ số phát triển con người (HDI) đạt mức khoảng 0,800.

               Từ các nội dung của chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2020, chúng tôi đã có tầm nhìn tổng thể về phát triển giáo dục, phát triển giáo dục phổ thông, thuận tiện và đảm bảo cho tiến trình lãnh đạo và quản lý nhà trường.

             Để thực hiện hiệu quả các chức năng cơ bản, bản thân  người Hiệu trưởng phải thể hiện được vai trò:  Là người đại diện cho chính quyền về mặt thực thi pháp luật, chính sách, điều lệ, qui chế giáo dục và thực hiện các qui định về mục tiêu, nội dung, chương trình, phương pháp, đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông; Là hạt nhân thiết lập bộ máy tổ chức, phát triển, điều hành đội ngũ nhân lực giáo dục của nhà trường để mọi hoạt động của trường thực hiện đúng tính chất, nguyên lý, mục tiêu, nội dung chương trình, phương pháp giáo dục; Là người chủ chốt trong việc huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực vật chất nhằm đáp ứng các hoạt động giáo dục và dạy học của nhà trường; là tác nhân xây dựng mối quan hệ giữa giáo dục nhà trường với giáo dục gia đình và xã hội nhằm đảm bảo cho mọi hoạt động của nhà  trường diễn ra lành mạnh, đồng thời tổ chức vận hành hệ thống thông tin quản lý giáo dục và công nghệ thông tin trong hoạt động giáo dục và quản lý giáo dục của nhà trường. Bên cạnh đó, người Hiệu trưởng không thể thiếu được vai trò lãnh đạo: vừa chỉ đường, vừa hoạch định xây dựng chiến lược phát triển của nhà trường, vừa đề xướng sự thay đổi để phát triển nhà trường theo đường lối, chính sách phát triển của Đảng và Nhà nước, vừa tập hợp, thu hút, dẫn dắt, phát triển các nguồn nhân lực đồng thời thúc đẩy, phát triển, tạo các giá trị mới cho nhà trường. hay nói khác đi, Hiệu trưởng trường phổ thông có vai trò kép: vừa lãnh đạo, vừa quản lý.

            Hiện nay, nhiều quốc gia trên thế giới đặc biệt quan tâm đến vai trò lãnh đạo của người Hiệu trưởng, tập trung đổi mới ở những vấn đề then chốt:

-         Lãnh đạo và quản lý sự thay đổi ở trường phổ thông

-         Lập kế hoạch phát triển ở trường phổ thông

-         Phát triển đội ngũ nhà trường phổ thông

-         Xây dựng và phát triển văn hóa nhà trường phổ thông

-         Huy động nguồn lực giáo dục

-         Phát triển giáo dục toàn diện học sinh

Những vấn đề then chốt ấy, chúng tôi được lĩnh hội một cách cụ thể, thấu đáo qua từng bài giảng của các thầy. Ở mỗi chuyên đề, chúng tôi đều được cung cấp những kiến thức từ lý luận đến thực tiễn sinh động.

-                     Ở chuyên đề : “ Đổi mới lãnh đạo và quản lý ở trường phổ thông”, chúng tôi đã nhận thức được lý do phải đổi mới, những định hướng chiến lược, các quan điểm chỉ đạo về phát triển giáo dục và lựa chọn mô hình quản lý trường Phổ thông;vai trò lãnh đạo, quản lý và những nội dung cơ bản cần thay đổi trong lãnh đạo và quản lý trường phổ thông trong giai đoạn hiện nay.

-                     Chuyên đề “ Lãnh đạo và quản lý sự thay đổi ở trường phổ thông” giúp chúng tôi nắm được cách thức và hướng giải quyết những khó khăn gặp phải trong quá trình thay đổi

-                     Chuyên đề “văn hóa nhà trường” giúp chúng tôi định hình thành công giá trị văn hóa cốt lõi, từ đó phát huy tiềm năng nguồn, xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực.

-             Chuyên đề “Lập kế hoạch chiến lược trường phổ thông” giúp chúng tôi định hướng các chương trình hành động (như phát triển đội ngũ, huy động nguồn lực và các chương trình hướng tới phát triển toàn diện học sinh…) trong điều kiện tăng cường vai trò tự chủ, tự chịu trách nhiệm của nhà trường.

-                     Chuyên đề “Phát triển đội ngũ trong nhà trường phổ thông” đề cập đến việc xác định vai trò của đội ngũ trong sự phát triển của nhà trường, vai trò lãnh đạo và quản lý của hiệu trưởng trường phổ thông trong việc phát triển đội ngũ và một số nội dung cơ bản trong lãnh đạo và phát triển đội ngũ. Trong đó tập trung vào các vấn đề: xây dựng kế hoạch phát triển đội ngũ, hỗ trợ giáo viên phát triển chuyên môn và nhân cách, thu hút giáo viên có chất lượng về trường, tạo động lực làm việc cho đội ngũ và đánh giá đội ngũ.

-                     Chuyên đề “ Huy động nguồn lực phát triển trường phổ thông” lại cung cấp cho chúng tôi kiến thức về nguồn lực, vai trò của hiệu trưởng trong việc huy động nguồn lực, các kinh nghiệm huy động nguồn lực, từ đó có kế hoạch xây dựng huy động tối đa các nguồn lực phát triển trường phổ thông.

-         Chuyên đề “Lãnh đạo và quản lý phát triển giáo dục toàn diện học sinh phổ thông” lại đề cập đến những vấn đề: quan niệm về lãnh đạo và quản lý phát triển giáo dục toàn diện học sinh phổ thông trong nhà trường than thiện, học sinh tích cực; lãnh đạo và quản lý hoạt động dạy học; lãnh đạo và quản lý hoạt động giáo dục; hình thành và phát triển năng lực lãnh đạo học sinh

II. NHỮNG VẤN ĐỀ TÂM ĐẮC

                 Học xong khóa bồi dưỡng, có lẽ không chỉ riêng tôi mà các anh chị, các bạn đồng nghiệp đều cảm thấy phấn khởi và tâm đắc, muốn ứng dụng ngay những điều đã học vào việc quản lý và đổi mới quản lý nhằm nâng cao hiệu quả, chất lượng công việc. Tuy nhiên, quá trình đổi mới ấy không thể nào áp dụng ngay và đạt hiệu quả tức thời. Đó phải là một quá trình lâu dài, công phu và bền bỉ. Hơn nữa, trong điều kiện quản lý với môi trường quản lý còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, chưa đồng bộ, năng lực quản lý còn nhiều hạn chế, thiết nghĩ, không thể áp dụng, ứng dụng cùng một lúc nhiều vấn đề đã học được. Nên chăng, tùy hoàn cảnh, đặc điểm môi trường, đội ngũ.v.v. mà chọn, vận dụng một hoặc một vài vấn đề mình cho là phù hợp và tâm đắc để cải tiến và đổi mới dần. Làm sao, quá trình vận dụng từ lý thuyết đến thực tiễn phải thực sự đạt hiệu quả.

             Trong các chuyên đề đã học, có lẽ tôi tâm đắc nhất là vấn đề “ VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG”

             Hiện nay, nếu đề cập đến vấn đề về văn hóa nhà trường thì ở tỉnh Bình Phước chúng ta, trường THPT chuyên Quang Trung là một ngôi trường có thể xem là ngôi trường điển hình khi đã xây dựng thành công một bản sắc văn hóa riêng không thể lẫn. Ngôi trường xanh- sạch- đẹp, bàn ghế, tường vôi không một vết dơ, sân trường không một cọng rác, học sinh cúi chào thầy cô, khách vào trường, cúi chào nhau một cách lịch sự, nhã nhặn, lễ phép. Những thành tích đáng nể đạt được trong những năm qua là một minh chứng cho bề dày văn hóa, là kết quả của sự nhọc công, sự đoàn kết, sự nỗ lực không ngừng nghỉ của tập thể thầy trò trường chuyên Quang Trung. Đúng như nguyện vọng của thầy cố Hiệu trưởng Trần Như Ý- người đã đặt nền móng cho sự phát triển của ngôi trường: “ Ngôi trường có thể cũ đi vì mưa nắng, thời gian nhưng không thể cũ đi, xuống cấp vì sự thiếu ý thức của con người”. Vậy thì, điều ta đáng suy nghĩ: điều gì đã tạo nên nền nếp ấy, tầng văn hóa ấy?

                  Có thể nói, văn hóa nhà trường là một tập hợp các giá trị, chuẩn mực, niềm tin và hành vi ứng xử…đặc trưng của một trường học, tạo nên sự khác biệt với các tổ chức khác. Văn hóa nhà trường có liên quan đến toàn bộ đời sống vật chất, tinh thần của một nhà trường . Nó biểu hiện trước hết trong tầm nhìn, sứ mạng, triết lý, các mục tiêu, các giá trị, phong cách lãnh đạo, quản lý, bầu không khí tâm lý.v.v. thể hiện thành hệ thống các chuẩn mực, các giá trị, niềm tin, qui tắc ứng xử…được xem là tốt đẹp và được mỗi người trong nhà trường chấp nhận.

Văn hóa nhà trường có thể dễ dàng nhìn thấy qua:

+ tầm nhìn, chính sách, mục đích, mục tiêu

+ Khung cảnh, cách bài trí lớp học

+ logo, khẩu hiệu, bảng hiệu, biểu tượng

+Đồng phục, các nghi thức, nghi lễ

+ các hoạt động văn hóa, học tập của trường

.v.v.

Và được biểu hiện khá sâu sắc, kín đáo qua:

+ nhu cầu, cảm xúc, mong muốn cá nhân

+ quyền lực và cách thức ảnh hưởng

+ thương hiệu

+ các giá trị

+ các giả định ngầm

.v.v.

Nghiên cứu của GS. Peter Smith (ĐH Sunderlans) cho thấy văn hóa nhà trường có ảnh hưởng vô cùng to lớn đối với chất lượng cuộc sống và hiệu quả hoạt động của nhà trường. Phải vun trồng, nuôi dưỡng văn hóa nhà trường vì sự phát triển của trẻ em chịu ảnh hưởng rất lớn của môi trường văn hóa xã hội nơi các em lớn lên; môi trường văn hóa trường học thuận lợi giúp trẻ em có nhiều cơ hội phát triển, và nếu môi trường không thuận lợi sẽ làm thui chột sự phát triển của các em. Văn hóa nhà trường lành mạnh còn giảm bớt sự không hài lòng của giáo viên, giúp giảm thiểu hành vi cử chỉ không lịch sự của học sinh đồng thời tạo ra môi trường thuận lợi hỗ trợ việc dạy và học, khuyến khích giáo viên, học sinh nỗ lực rèn luyện, học tập đạt thành tích mong đợi. Hay nói khác đi, văn hóa nhà trường lành mạnh sẽ góp phần nuôi dưỡng, hỗ trợ việc dạy và học đạt kết quả hơn mong đợi.

          *Là một hiệu trưởng với nhiều năm công tác, gắn bó với nghề, tôi tâm đắc nhất việc tạo ra môi trường văn hóa thật sự lành mạnh cho trường tôi. Chỉ còn một năm nữa là tôi đã về hưu, từ giã quãng đời dạy học với biết bao tâm huyết, tôi vẫn tha thiết và mong mỏi xây dựng, duy trì được cho ngôi trường- mái ấm của mình một nét văn hóa riêng. Có những vấn đề tôi đã làm được nhưng có những vấn đề còn để ngỏ. Sau khi học xong chuyên đề, tôi nhận ra mình cần phải kết hợp, chia sẻ với mọi người, kêu gọi sự đồng tình, khuyến khích , hợp tác với đồng nghiệp để thúc đẩy làm tốt hơn công tác này. Từng bước:

-         Xây dựng và nuôi dưỡng bầu không khí cởi mở, dân chủ, hợp tác, tin cậy và tôn trọng lẫn nhau. Để làm được điều đó, người hiệu trưởng phải biết lắng nghe, kịp thời chia sẻ và thật sự tôn trọng nhân viên của mình. Làm sao để nhân viên cảm giác được coi trọng và có cơ hội được thể hiện, phát triển khả năng của mình. Như vậy thì hoạt động chuyên môn của nhà trường mới thật sự được đẩy mạnh.

-         Xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá, khen thưởng hợp lý, thúc đẩy mọi người nỗ lực làm việc để mỗi cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên trong trường đều nắm, hiểu công việc, quyền hạn, nhiệm vụ của mình.

-         Tăng cường dự giờ, trao đổi chuyên môn với giáo viên đứng lớp, giáo viên chủ nhiệm về cách dạy, học, quản lý học sinh, Khuyến khích giáo viên tăng cường khả năng tự học tự rèn.

-         Chia sẻ quyền lực, mạnh dạn trao quyền cho giáo viên, cho mọi người thấy sự nhiệt tình, tâm huyết, trách nhiệm, tình thương của mình.

-         Có mặt thường xuyên trong trường và trong lớp học, tham dự nhiều những sinh hoạt của học sinh. Khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động.

-         Xây dựng một bầu không khí cởi mở, vui vẻ, lành mạnh, trường học thân thiện, học sinh tích cực. Xây dựng một nền nếp đạo đức chuẩn , riêng của trường, giúp học sinh tự giác rèn mình vào nền nếp ấy. Xây dựng văn hóa nhà trường có sự kết hợp song hành giữa phần nổi và phần chìm. Mặt bằng, cây cảnh, vệ sinh của nhà trường đảm bào, học sinh phải ngoan, lễ phép, quan trọng là môi trường làm việc sạch sẽ, thoáng đãng, mọi người có ý thức góp phần xây dựng cảnh quan văn hóa.

-         Làm cho học sinh biết là các em đang được thương yêu và quan tâm chăm sóc. Đảm bảo cho học sinh một tương lai xứng đáng với sự đầu tư của gia đình các em.

-         Khuyến khích phụ huynh học sinh tham gia vào hoạt động giáo dục của trường và làm cho phụ huynh hiểu rõ vai trò của họ. Kêu gọi các lực lượng làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục.

-         Thường xuyên trau dồi kĩ năng giao tiếp, lắng nghe tất cả mọi người, suy nghĩ để học hỏi, đổi mới và nâng cao uy tín của mình trong nhà trường.

-         Để làm được vấn đề này, một mình hiệu trưởng đơn thân thì cũng không làm được. Vì vậy, phải chia sẻ, kêu gọi, giúp mọi người hiểu rõ vai trò quan trọng của văn hóa nhà trường, từ đó có sự đồng thuận, hợp tác để công tác này được thành công.

Tóm lại, nhận thức được vai trò quan trọng của khóa học, chúng tôi sẽ cố gắng trau dồi bản than về trình độ chuyên môn lẫn nghiệp vụ quản lý, biến những lý thuyết màu xám thành hiện thực xanh tươi. Quá trình dẫn đến thành công còn dài và rất nhiều gian nan. Hi vọng tiếp tục nhận được sự hỗ trợ, quan tâm kịp thời của lãnh đạo cấp trên, sự chia sẻ kinh nghiệm của các bạn đồng nghiệp ở trường bạn. Cuối cùng, chúng tôi xin chân thành cảm ơn các thầy đã tận tình chỉ dạy chúng tôi trong thời gian vừa qua. Kính chúc các thầy mạnh khỏe và thành công trong công tác.

                                                      Ngày 16 tháng 7 năm 2010

                                                                   Người viết.
                                                             Hiệu trưởng Trường THCS ALB